Ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток и растот на цените на нафтата може индиректно да се почувствуваат и во Македонија, пред сè преку повисоки цени на горивата, транспортот и дел од основните производи. Економистите предупредуваат дека секое поскапување на енергенсите на глобалниот пазар брзо се прелева и во домашната економија, што може да создаде нов притисок врз инфлацијата и врз животниот стандард на граѓаните. Меѓународниот монетарен фонд предупредува дека ваквите геополитички кризи имаат потенцијал да ја забрзаат инфлацијата на глобално ниво и да го забават економскиот раст.
Управната директорка на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ), Кристалина Георгиева, предупреди дека продолжувањето на тензиите на Блискиот Исток може значително да влијае врз светските пазари, економскиот раст и инфлацијата. Според неа, доколку конфликтот се претвори во долготрајна криза, креаторите на економските политики ќе мора да се подготват за нови и непредвидливи предизвици.
Говорејќи на економски симпозиум во Токио, Георгиева истакна дека ескалацијата на геополитичките тензии носи ризик од нова „нормалност“ во глобалната економија, во која неизвесноста ќе биде постојан фактор. Таа повика владите и централните банки да размислуваат и за сценарија што вообичаено се сметаат за малку веројатни.
Во меѓувреме, пазарите веќе реагираат на развојот на настаните. Цената на суровата нафта накратко достигна 120 долари за барел во раното тргување, поттикната од стравувањата за нарушувања во глобалните енергетски снабдувачки линии.
Дополнителен притисок создава и ситуацијата во Персискиот Залив. Обединетите Арапски Емирати и Кувајт му се приклучија на Ирак во намалувањето на производството на нафта, откако нивните складишта се забрзано полнат. Причина за тоа е значителното намалување на транспортот низ Ормутскиот теснец – еден од најважните светски коридори за енергетски ресурси.
Според Георгиева, бродскиот сообраќај низ теснецот е намален за дури 90 проценти. Преку оваа рута минува околу една петтина од глобалната трговија со нафта и течен природен гас. За азиските економии, оваа линија е клучна, бидејќи половина од нивниот увоз на нафта доаѓа токму преку Ормут.
Таа предупреди дека зголемување на цените на енергијата од 10 проценти во период од една година може да ја зголеми глобалната инфлација за околу 0,4 процентни поени и истовремено да го успори економскиот раст.
Особено ранлива е Јапонија, која речиси 90 проценти од потребната нафта ја увезува од Блискиот Исток. Комбинацијата од повисоки цени на енергијата и слаб јен, според анализите, може да го зголеми ризикот од стагфлација во земјата. Тоа би ја принудило владата да ги зголеми јавните трошоци и би ги усложнило напорите на централната банка за постепено нормализирање на монетарната политика.
Во меѓувреме, американскиот претседател Доналд Трамп го коментираше растот на цените на нафтата преку објава на неговата платформа Truth Social. Тој оцени дека краткорочните поскапувања на енергенсите се „мала цена“ што светот треба да ја плати во контекст на геополитичките случувања, додавајќи дека цените би можеле повторно да се стабилизираат доколку се елиминира иранската нуклеарна закана.
Економистите предупредуваат дека развојот на ситуацијата на Блискиот Исток ќе остане клучен фактор за движењата на енергетските пазари и за глобалната економија во наредниот период.
