Континуираниот раст на цените на нафтата на светските пазари веќе почнува да се прелева и врз македонската економија. Како земја која речиси целосно зависи од увоз на енергенси, Македонија е особено ранлива на вакви глобални шокови.
Поскапувањето директно се одразува врз цените на горивата, што дополнително ги зголемува транспортните и производствените трошоци. Тоа создава нов инфлаторен бран, кој најсилно ги погодува основните производи и услугите. Бизнис секторот веќе сигнализира за можни корекции на цените, додека граѓаните се соочуваат со зголемен притисок врз домашните буџети.
Економските аналитичари предупредуваат дека, доколку трендот продолжи, може да се очекува забавување на економскиот раст, пад на куповната моќ и дополнителен товар врз јавните финансии, особено во делот на субвенции и енергетска поддршка.
Глобалните цени на нафтата продолжуваат со нагорен тренд веќе трета недела по ред, поттикнати од засилените геополитички ризици на Блискиот Исток и ограничувањата во Ормутскиот теснец — една од најважните точки за транспорт на нафта во светот.
На европскиот пазар, растот е особено изразен. Во Лондон, цената на барел нафта порасна за 8,8 проценти во текот на изминатата недела и достигна 112,19 долари. Во исто време, на американскиот пазар беше забележан благ пад од 0,4 проценти, со цена од 98,32 долари по барел.
Разликата меѓу двата пазари се должи на различната зависност од увоз: Европа е значително повеќе изложена на снабдувањето од Блискиот Исток, додека САД имаат поголема домашна продукција и зголемени залихи кои го ублажуваат ценовниот притисок.
Ормутскиот теснец останува клучна точка на неизвесност. Иран врши контрола врз преминот и, според достапните информации, го ограничува транзитот за бродови поврзани со САД, Израел и нивните сојузници. Од друга страна, одредени танкери, главно од Иран, Кина и Индија, сè уште добиваат дозвола за премин.
Пазарите дополнително реагираат на зголемените безбедносни ризици. Стравувањата дека енергетската инфраструктура може да стане директна цел на напади растат, особено по неодамнешниот напад на Израел врз иранското гасно поле „Јужен Фарс“. Техеран веќе најави можни одмазднички мерки доколку се продолжи со вакви акции.
Во обид да се стабилизира ситуацијата, САД разгледуваат можност за привремено олеснување на санкциите, вклучително и пуштање на иранската нафта која е складирана на танкери, како и ограничено отворање кон увоз на руска нафта.
Според проценките на аналитичарите, цените на нафтата ќе останат високи сè додека трае кризата. Во случај на дополнително влошување, не се исклучува барелот да достигне и до 150 долари.
Од почетокот на годината, цената на нафтата на лондонскиот пазар е зголемена за околу 83 проценти, додека на американскиот пазар растот изнесува околу 72 проценти — показател за силниот глобален енергетски притисок.
