Во СДСМ вчера владееше атмосфера која лесно можеше да се помеша со изборна ноќ во Македонија, а не со политичка промена во Унгарија. Изјавите беа исполнети со патос, со драматични оценки за „пад на режим“, со пораки дека Европа се враќа на вистинскиот пат, па дури и со чувство дека се случува нешто што директно ја менува и македонската политичка реалност. Венко Филипче звучеше како човек кој, барем на кратко, добил идеална тема што сама се пишува.
И тоа не е случајно, затоа што со години Виктор Орбан не беше само премиер на друга држава, туку и редовен „гостин“ на домашните прес-конференции на СДСМ. Будимпешта и Орбан беа толку често спомнувани, што во одредени моменти изгледаше како да се поблиску од Битола или Штип, а нивното име функционираше како универзално решение за секоја политичка ситуација во која недостасуваше нешто посериозно да се каже.
Практично, Орбан беше најсигурната инвестиција во нивната комуникација: секогаш достапен, секогаш употреблив и секогаш доволно далечен за да не бара премногу објаснувања. Кога требаше да се поедностави сложена тема, се користеше Будимпешта. Кога требаше да се засили нападот кон Христијан Мицкоски, повторно се активираше истата линија. Накратко, тоа беше политички „швајцарски нож“ – за секоја прилика.
И токму затоа „падот“ на Орбан носи една малку поинаква последица, која не се гледа во прв момент. Со неговото заминување не исчезнува само еден политичар, туку и една удобна навика. Исчезнува најлесниот начин да се пополни празнина во прес-конференција, да се замени аргумент со споредба и да се претвори секоја тема во веќе видена приказна.
Проблемот дополнително го комплицира Петер Маѓар, кој како нов политички фактор не нуди ист материјал за истата реторика. Тој едноставно не се вклопува во старите формули, не може да се користи како готов симбол и не дозволува лесно продолжување на истиот наратив, колку и да би било тоа удобно.
Така, додека СДСМ вчера искрено славеше и со голем ентузијазам ја претставуваше промената во Унгарија како дел од поширок демократски бран, во позадина тивко се отвораше едно многу понепријатно прашање – што следува кога ќе исчезне темата што со години беше најсигурна?
Затоа што едно е да имаш Будимпешта како дежурен одговор на секое прашање, а сосема друго е кога ќе треба да се зборува без неа. И токму тука почнува вистинскиот предизвик, кој не се решава со статус на Икс, ниту со големи зборови за Европа, туку со нешто многу покомплицирано – сопствена содржина.
А тоа, како што покажува праксата, секогаш е најтешкиот дел.
