СДСМ повторно ја пронајде причината за застојот на Македонија: „автоблокада“. Дијагнозата ја соопшти Фани Каранфилова Пановска, со сигурност каква што обично имаат луѓето што проблемот секогаш го гледаат преку туѓиот прозорец. Само што, пред да ја бара автоблокадата во државата, можеби требаше да ја побара во сопствената партија. Во кадровската политика, во односот кон долгогодишните членови и во неспособноста на раководството да се запраша зошто луѓето што со години го поддржувале денес се оддалечуваат од него.
Се чини дека токму кадровски решенија како Фани се дел од таа партиска автоблокада. Раководството им дава простор да ја објаснуваат иднината на Македонија, додека дел од членството сè потешко ја препознава иднината во сопствената партија. Едните држат лекции од говорница, другите го бараат излезот. А меѓу нив останува прашањето што СДСМ упорно го прескокнува: дали проблемот навистина секогаш е кај оние што не се согласуваат со раководството?
Прилично е претенциозно да ја обвинувате државата дека сама се блокира, додека сопствената партија ја затворате во круг од исти објаснувања, исти проценки и кадровски избори што очигледно не ги убедуваат сите ваши луѓе. Таа автоблокада не се решава со посета од Брисел. За неа е потребна способност да се слушне и нешто што не е аплауз.
Но во СДСМ, изгледа, полесно е да се преведува Урсула отколку да се разбере сопственото членство.
Во настапот на Фани Каранфилова Пановска, пораката на претседателката на Европската комисија доби дополнително партиско толкување за инаетот и тврдоглавоста на премиерот. Тука мора да се направи јасна разлика: тоа е интерпретација на Фани, која не треба да се претставува како дословна изјава на Фон дер Лајен.
Особено кога во објаснувањето ќе се појави она волшебно „со други зборови“. Во тие три збора може да се смести цела прес-конференција против Мицкоски. Дипломатот ја дава пораката, партијата ѝ го одредува значењето, а јавноста добива пресуда што била подготвена уште пред преводот.
Така, барањето за европско учество во разрешувањето на проблемот станува доказ за вина на премиерот. Бугарските условувања се повлекуваат во заднина, а главниот проблем одеднаш станува тоа што македонската влада бара поинаков пристап.
Колку удобно за СДСМ. Со еден збор „автоблокада“ се сведува целата сложеност на процесот на домашна вина. Нема потреба од непријатна расправа за сопствените одлуки. Нема потреба од преиспитување на ветувањата. Доволно е да се покаже кон Мицкоски и да се повтори дека сами сме виновни.
Но зошто барањето за поактивно европско учество би било нешто за потсмев? Ако проблемот го попречува пристапувањето во Европската Унија, тогаш барањето Унијата да помогне во неговото разрешување има јасна политичка логика. Брисел има улога во процесот, а Македонија има право да очекува повеќе од охрабрувачки реченици.
Од европските институции да се бара предвидливост не е дипломатска непристојност. Да се поставуваат прашања за условите не е доказ за инает. Да се бара решение што ќе ја намали неизвесноста е обврска на секоја влада што сака сериозно да преговара.
Во политичкиот речник што го нуди СДСМ, меѓутоа, Македонија треба да биде трпелива пред секое условување и благодарна за секое уверување. Ако побара гаранции, е тврдоглава. Ако побара европско учество, сама се блокира. Ако не го прифати партиското толкување, не ја разбира Европа.
Тој пристап остава премалку простор за суштинска расправа, а премногу за дисциплинирање на домашната јавност.
Особено е интересна тезата дека процесот сега се „билатерализира“. Тогаш СДСМ треба да објасни како европскиот напредок дојде толку силно да зависи од односите со Бугарија. Каков пристап бранеа? Што уверуваа дека ќе обезбеди? И зошто денес повторно се разговара за начин да се надмине истиот политички јазол?
Тука е потребен отчет. Прстот вперен во Мицкоски не е доволен.
Не може секоја слабост на пристапот што сте го поддржувале да стане вина на оној што бара посигурно решение. Така авторите на политиката си обезбедуваат трајна невиност, а наследниците добиваат одговорност за сè што ќе се појави на патот.
Истата навика се препознава и во внатрепартиската расправа: раководството ја задржува исправноста, незадоволните треба да се објаснуваат. Наместо кадровските избори да се оценуваат според тоа дали обединуваат, дали носат доверба и дали ја зајакнуваат партијата, говорницата станува доволна потврда за нивната вредност.
А говорницата не е доказ за авторитет. Особено кога зад неа се зборува за доверба, а пред неа се губи довербата.
Владата, секако, има обврска да покаже резултат од својата дипломатска стратегија. Мицкоски ќе мора да биде оценуван според постигнатото. Но и СДСМ треба да понуди повеќе од задоволство што секоја тешкотија може да ја претвори во ново обвинение против него.
Фани има право да го критикува премиерот. Јавноста има право да ја оценува тежината на таа критика и според аргументите и според политичката доследност на оној што ја изговара.
Затоа, пред следната лекција за државната „автоблокада“, би било корисно СДСМ да ја отвори расправата за сопствената. За кадровските решенија, за оддалечувањето на членството и за раководството што полесно наоѓа виновник во Владата отколку причина во своите редови.
Зашто партија што тешко ги задржува сопствените луѓе треба добро да размисли со каква убедливост ѝ објаснува на цела држава каде ѝ е патот.
