Во Македонија има многу насобран гнев. Од неправди, од ниски плати, од затворени врати, од чувството дека за некого секогаш има можности, а за другите секогаш има изговори. Тој гнев не е измислен. Луѓето имаат причини да бидат незадоволни. Но, меѓу оправданото незадоволство и зависта кон секој што има повеќе постои граница која политичарите лесно ја преминуваат, особено кога од тоа добиваат аплауз.
Политичкиот настап на Апасиев покажува колку вешто може да се користи таа граница. И колку внимание може да се привлече кога таа намерно ќе се замагли.
Во собраниската пресметка со Мицкоски, прашањата за фирми, донации и јавни набавки беа спакувани со семејни врски, прекари, потсмевање, фотографии и досетки. Така, темата што треба да се расчистува со документи се претвора во претстава во која публиката добива и осомничен и причина за презир, пред воопшто да бидат проверени обвинувањата.
Секој тендер заслужува проверка, секоја основана индиција за злоупотреба заслужува институционален одговор, а секој премиер мора да одговара на непријатни прашања. Сродството со носител на функција не смее да биде привилегија. Но, само по себе, не е ниту доказ за вина. Исто како што поседувањето фирма, заработката или работењето во странство сами по себе не докажуваат корупција.
Токму тука почнува проблемот со ваквиот политички настап. Кога сè ќе се стави во ист кош – фирми, роднини, приходи, донации, часовници – кај публиката лесно се создава впечаток дека самото имање е обвинение. Потоа веќе не е пресудно што е докажано. Доволно е некој да стане доволно одбивен.
На човекот што едвај го поминува месецот не му се нуди пат до подобар живот. Му се покажува фотографија од човек што живее подобро.
Токму таквата порака може да го претвори чувството на неправда во лична нетрпеливост. Наместо да се бараат прецизни одговори за конкретна одлука, договор или постапка, вниманието се префрла врз туѓиот живот. Колку има? Што носи? Со кого е роднина? Каде оди? Зошто нему му успеало?
Сложеното незадоволство добива едноставна адреса. Мачното прашање „како да го поправиме системот“ отстапува пред полесното: „кого да обвиниме за сè што ни недостига“.
Гневот добива лице. Зависта добива оправдување. А политичарот добива публика.
Тоа не значи дека секој што го поддржува Апасиев е завидлив, ниту дека секое негово прашање е неосновано. Напротив, реалното незадоволство на луѓето создава простор за ваквата реторика. Но, постои сериозна разлика меѓу застапување на незадоволните граѓани и нивно постојано одржување во состојба на огорченост.
Во првиот случај, потребен е излез. Во вториот, доволна е следна мета.
Во овој настап имаше многу енергија за лична дисквалификација. Многу подготовка за впечатлива навреда. Многу внимание на тоа кој со кого е роднина, кој како се облекува и која досетка ќе се прераскажува. Конкретното решение остана во сенката на спектаклот.
Пратеничкото прашање, секако, е инструмент за контрола на власта и не мора да биде презентација на проект. Но, кога личната пресметка доминира во политичката порака, оправдано се поставува прашањето: што останува кога ќе завршат навредите и ќе се тргнат фотографиите?
Ако проблемот е во јавните набавки, потребен е механизам што ќе го спречи фаворизирањето. Ако проблемот е во партиските донации, потребни се проверливи правила и контрола. Ако постои сомневање во незаконско потекло на капитал, потребни се документи и постапување од надлежните.
За тоа треба повеќе труд отколку за врамена фотографија на говорница. Треба знаење, доследност и подготвеност утре и предложеното решение да биде подложено на проверка.
Главната забелешка кон политичкиот стил на Апасиев е што впечатливата пресметка премногу лесно го потиснува одговорот на прашањето што конкретно би направил подобро.
Навредата се памети. Досетката се пренесува. Видеото се споделува. А граѓанинот повторно останува без јасна претстава што ќе се промени во неговиот живот.
Препознавањето на насобраниот гнев е политичка вештина. Неговото постојано потхранување, без јасен пат кон решение, го претвора незадоволството во извор на политички поени. Притоа, постои опасност политички најисплатливо да стане токму незадоволството што никогаш не завршува.
Македонија нема недостиг од луѓе што умеат да покажат со прст. Има потреба од политика што ќе ја претвори оправданата лутина во поправедни правила, подобри услуги и реални можности. Од политичари што ќе вложат барем толку енергија во изработка на применливо решение колку што вложуваат во смислување понижувачка реплика.
Политичката вредност не се мери само со способноста да се погоди болното место. Се мери и со подготвеноста да се понуди излез од проблемот.
Од туѓото понижување не се живее подобро. Од добро решение – може.
А Апасиев треба да биде оценуван и според решенијата што ги нуди, со истата строгост со која ги оценува туѓите часовници, роднини и фотографии.
