Изборите не се само натпревар во кој некој освојува прво место, а друг останува зад него. Тие се и своевидна политичка ревизија, во која гласачите, без многу објаснувања и без потреба од прес-конференции, испраќаат пораки што партиите понекогаш не сакаат да ги прочитаат. Затоа, во изборната ноќ најлесно е да се прогласи успех, но многу потешко е следното утро да се погледнат бројките и да се објасни што навистина се случило.
Брвеница е токму таков пример. На прв поглед, ништо спектакуларно: ВМРО-ДПМНЕ повторно има кандидат со најмногу освоени гласови. Но кога резултатите од 18 октомври 2026 година ќе се споредат со првиот круг од локалните избори во 2025 година, се добива поинаква слика. Првата позиција останува иста, но политичката математика зад неа значително се менува.
А токму во таа математика се крие суштината на овие избори.
Во 2025 година кандидатот на ВМРО-ДПМНЕ, Јовица Илиевски, освои 3.388 гласови, додека на изборите во 2026 година Стојанчо Радически доби 2.943 гласови. Тоа се 445 гласа помалку, односно намалување од приближно 13 проценти.
Овој резултат има две димензии. Од една страна, ВМРО-ДПМНЕ и понатаму останува прва политичка опција во изборот за градоначалник на Брвеница. Од друга страна, намалувањето на бројот на гласови отвора прашање за причините: дали станува збор за разликата меѓу кандидатите, за послаба мобилизација или за променети локални политички околности?
Самите бројки не даваат конечен одговор, но покажуваат дека задржувањето на првото место не е исто што и задржувањето на идентична изборна поддршка.
Најголемото поместување, сепак, се случува во албанскиот политички блок.
Кандидатот на ДУИ, Енвер Пајазити, во 2025 година освои 1.147 гласови, додека Аркин Јахиј на овие избори доби 2.152 гласови. Тоа е зголемување од 1.005 гласови, односно раст од речиси 88 проценти.
Станува збор за најголемиот апсолутен раст меѓу споредените политички опции. Но политичкото значење не е само во зголемувањето на бројот на гласови. Во 2025 година ДУИ беше зад ВРЕДИ, додека во 2026 година нивните позиции се заменети.
Ваквата промена заслужува внимание бидејќи покажува дека изборната поддршка не е непроменлива категорија, дури ни во релативно краток период од една година.
Дали ДУИ успеала да активира гласачи кои претходно останале дома? Дали дел од избирачите ја промениле својата политичка определба? Или, пак, локалните кандидатури и организациската поставеност имале пресудно влијание?
Тоа се прашања за кои е потребна подлабока анализа, но едно е извесно: резултатот на ДУИ во Брвеница е значително подобар од оној во претходниот изборен циклус.
Од друга страна, ВРЕДИ бележи спротивно движење.
Во 2025 година кандидатот Хаќим Рамадани освои 2.021 глас, додека Јакуп Усеини во 2026 година доби 1.528 гласови. Тоа се 493 гласа помалку, односно пад од приближно 24 проценти.
Особено интересно е што во ист период кога ДУИ бележи раст од повеќе од илјада гласови, ВРЕДИ бележи намалување од речиси петстотини. Овие два податока не се доказ дека гласачите директно преминале од една политичка опција кон друга, но несомнено покажуваат промена во односот на силите меѓу нив.
Тука се отвора и поширокото прашање за односот меѓу централната власт и локалната политичка поддршка.
Дали учеството во власта носи автоматска предност на локалните избори? Дали гласачите ги оценуваат партиите според нивната позиција во државната власт или според она што го нудат во конкретната општина? И колку во таквата проценка влијаат личниот углед, достапноста и кредибилитетот на кандидатите?
Брвеница не може сама да даде одговор за целата држава, но покажува дека власта на централно ниво не е гаранција за раст на локалната изборна поддршка.
Промена има и кај СДСМ.
Во 2025 година кандидатката Светлана Митревска-Анџелковска освои 481 глас, додека Јовица Радески на овие избори доби 706 гласови. Тоа е зголемување од 225 гласови, односно приближно 47 проценти.
Процентуално, растот е значителен, но треба да се има предвид и почетната основа. СДСМ и понатаму останува на четвртата позиција, со значително помал број гласови од првите три кандидати.
Оттука, зголемувањето претставува подобрување на изборниот резултат, но не и промена на местото на партијата во локалната политичка конкуренција.
Ако резултатите се согледаат во целина, четирите политички опции испраќаат четири различни статистички сигнали.
ВМРО-ДПМНЕ останува прва, но со помал број гласови. ДУИ бележи најголем раст и ја презема втората позиција. ВРЕДИ губи дел од претходната поддршка и паѓа на третото место, додека СДСМ бележи раст, но останува четврта.
Секако, споредбата мора да се чита со неопходна резерва. Станува збор за различни кандидати, различни изборни околности и различен степен на мобилизација. Гласовите за градоначалник не можат автоматски да се изедначат со трајната партиска поддршка, ниту од еден локален резултат може да се извлече конечен заклучок за националниот рејтинг.
Но токму затоа бројките се поважни од партиските интерпретации. Тие не кажуваат сè, но кажуваат доволно за да се постават вистинските прашања.
Политиката има една интересна навика: секоја партија по изборите најлесно го наоѓа делот од резултатот што ѝ одговара. Едни го гледаат првото место, други процентуалниот раст, трети бараат оправдување во излезноста, а четврти во локалните околности. Но гласачките ливчиња немаат потреба од политички толкувач. Тие имаат бројки.
И токму тие бројки покажуваат дека Брвеница не гласала идентично како пред една година.
Првото место останало непроменето, но разликите меѓу кандидатите и политичките блокови се поместиле. Некои ја зголемиле поддршката, други изгубиле дел од неа, а за сите останува истото прашање: што се случило со гласачите кои пред една година гласале поинаку?
Затоа, вистинската политичка анализа на Брвеница не завршува со констатацијата кој е прв, втор или трет.
Таа започнува токму таму каде што завршуваат победничките соопштенија — со споредбата на гласовите. Зашто во политиката првото место е резултат, но промената на поддршката е порака. А пораката од Брвеница заслужува да биде прочитана, не само прославена или оспорена.
А.А
