Владимир Путин повеќе од две децении го гради рускиот политички систем околу сопствениот авторитет, но без јасно да покаже кој би можел да го наследи. Иако неговото заминување од власта во одреден момент е неизбежно, најголемата непознаница е дали Русија ќе добие контролирана транзиција или ќе влезе во период на судир меѓу најмоќните кругови во Кремљ.
Според анализа на „Форин аферс“, главниот проблем не е само отсуството на официјално избран наследник, туку и начинот на кој Путин со години го поставувал и одржувал политичкиот врв. Голем дел од луѓето од неговото најблиско опкружување веќе се во седмата или осмата деценија од животот, додека помладите функционери ретко добиваат можност да преземат позиции од кои би изградиле сопствен авторитет и влијателна политичка мрежа.
Рускиот систем практично нема разработен механизам за избор на нов лидер. „Единствена Русија“ првенствено служи како инструмент за одржување на власта, а не како партија во која се води вистинска внатрешна борба за наследник. Истовремено, во рускиот устав не постои функцијата потпретседател, која би обезбедила автоматско и долгорочно преземање на власта во случај претседателското место да остане испразнето.
Според уставните одредби, премиерот привремено би ги презел претседателските овластувања до организирањето избори. Тоа формално го става Михаил Мишустин во поволна положба, но неговиот проблем е што нема доволно силна и самостојна политичка база што однапред би му обезбедила поддршка од клучните центри на моќ.
Единствениот модел што досега наликуваше на подготвена транзиција беше применет во 2008 година, кога Дмитриј Медведев стана претседател, а Путин се пресели на премиерската функција. Но, тоа не претставуваше вистинско предавање на власта. Путин го задржа пресудното влијание врз системот и четири години подоцна повторно се врати во Кремљ.
Долгото задржување на истите луѓе на врвот особено се забележува во безбедносните, воените и државните структури. Со блокирањето на природната генерациска смена, системот создаде голем број амбициозни функционери кои чекаат можност за напредување, но немаат доволно искуство, меѓусебна доверба или целосна контрола врз институциите.
„Форин аферс“ оценува дека по заминувањето на Путин би можело да се појави ситуација што во одредена мера би потсетувала на борбата за власт по смртта на Јосиф Сталин во 1953 година. И тогаш формалните државни структури продолжија да функционираат, но вистинската пресметка се водеше меѓу мал број влијателни личности. По повеќегодишна борба, Никита Хрушчов успеа да ги надвладее своите противници и да се наметне како нов советски лидер.
Во денешна Русија изборите би требало да се одржат во рок од три месеци од испразнувањето на претседателската функција, но гласањето веројатно би било само завршница на договорот или пресметката во самиот врв. Пред граѓаните да добијат можност да гласаат, политичката и безбедносната елита би требало да одлучи кој кандидат може да ги зачува нејзините интереси и да ја одржи стабилноста на системот.
Меѓу имињата што се споменуваат како можни учесници во таквата трка се секретарот на Државниот совет Алексеј Дјумин, претседателот на Државната дума Вјачеслав Володин, премиерот Михаил Мишустин и Сергеј Кириенко, прв заменик-шеф на претседателската администрација. Сепак, ниту еден од нив во моментов нема моќ што може да се спореди со онаа на Путин.
Дополнителен ризик претставува незадоволството кај помладите функционери кои со години остануваат во вториот ешалон. Паралелно со тоа, сè почесто на значајни позиции се појавуваат деца и роднини на припадниците на сегашната елита, што може да ја засили борбата меѓу старите политички кругови, нивните наследници и оние што сметаат дека предолго биле држени настрана.
Ненадејното заминување на Путин би отворило повеќе влијателни позиции истовремено, поради што битката можеби нема да се води само за претседателската фотелја. Подеднакво важни би биле контролата врз безбедносните служби, армијата, претседателската администрација, државните компании и финансиските ресурси.
Токму затоа најголемиот предизвик за Русија нема да биде само изборот на нов претседател, туку прашањето дали системот создаден околу еден човек може да го преживее неговото заминување. Колку подолго се одложува генерациската смена и се избегнува создавањето јасен модел за наследување, толку е поголема опасноста празното место во Кремљ да предизвика отворена борба за моќ.
