
пишyвa д-p. Aмaтepкaтa, вoнpeдeн пpoфecop нa eдeн фaкултет
Колку сме подготвени да станеме предизвик на нашите загубени генерации?
Во историјата, улогата на учебникот била соодветна на неговата значајност како носител на знаење и вредности или барем така било во теоријата. Во 15. и 16. век, во време на Гутенберговата револуција, книгите биле реткост. Скромните материјали, рачната изработка и малите печатарски капацитети ги правеле учебниците деликатес за избраниците. Поседувањето учебник тогаш било статусен симбол, а патот до знаењето , долг и многу тежок, како меморијата на античките научници во ремек-дело од ракотворната епоха. Таквите учебници биле некаде меѓу луксузите и елитните привилегии, а предизвиците во нивната создавање и дистрибуција биле очигледни.
Денес, со сите технолошки можности и глобалната достапност, очекувавме дека предизвикот некогаш ќе исчезне. Интернет, дигиталните библиотеки и мобилните уреди донесоа бескрајна цивилизациска библиотека на дофат. Знаењето не е повеќе луксуз туку глобален ресурс, достапен за сите. И токму тука настапува парадоксот: наместо да ја надминеме бариерата, Македонија низ годиниве повторно се соочува со предизвик. Дали поради недостаток на учебници или поради кадровска некомпетентност владите ризикуваат да им се „препишува“ системска слабост и да остават траен белег на идните генераци!?
Овој проблем се провлекува повеќе години наназад. И секогаш реакцијата на критичарите е „владеење на хаос“, „нефункционално управување“ и „неспособност“. Дневните весници секој година со исти наслови: „Милионските суми потрошени за учебници што никогаш не стигнале до учениците“ или „системот ги игра своите партиски игри додека младите се во празни училници и празни раце“.
Историски, учебниците биле предмет на технолошки и економски лимити. Дури и најмалите најави за образование биле ограничени од можностите, а нивното создавање и дистрибуција — напорна и непривлечна работа. Денес, единствениот предизвик што ни остана е да научиме да функционираме без нервоза, без да се оправдуваме со системски пропусти. Системот треба да сфати дека има ресурси, ама ако нема волја и одговорност, тие стануваат смешен трофеј во некој системски циркус.
Разликата меѓу минатото и сегашноста е јасна: тогаш предизвик беше технолошкиот и материјалниот аспект, а сега е управувачкиот и политичкиот. Ако некогаш бевме сведоци на борбата за опстанок, денес сме сведоци на борбата за основната човекова потреба — да им обезбедиме на младите вистинска, навремена и почесна образовна поддршка. Иронично, бидејќи наместо целосно да ја искористиме технологијата за реформи, повторно се вртиме во круг — во лавиринт од бирократски и системски предизвици. Колку сме навистина подготвени да станеме предизвик за нашата загубена генерација? Тоа е вистинското прашање што треба да си го поставиме сите.
![]()

