АКО МИЦКОСКИ Е ФУСНОТА, ТОГАШ ФИЛИПЧЕ БИ БИЛ ИЗГУБЕНА РЕФЕРЕНЦА !?

Во крајна линија, македонската политичка сцена функционира како текст во кој премногу актери очајнички се борат да не завршат како фусноти, но токму преку сопствената реторичка празнина се оттурнуваат на маргините. Венко Филипче, со својата најнова изјава, не само што не успева да се позиционира како автор на политичкиот наратив, туку демонстрира симптоматична немоќ да излезе од улогата на коментатор што реагира, наместо да создава.

Неговото инсистирање дека не станува збор за напуштање на Собранието, туку за селективно неучество, не е аналитичка прецизност, туку реторичко избегнување. Тоа е обид да се задржи политичка позиција без да се преземе целосна одговорност за нејзините последици. Наместо јасна линија, се нуди двосмисленост; наместо принцип, се нуди формулација. Таквиот пристап не ја зајакнува институционалната култура, туку ја разредува.

Обвинувањата кон Христијан Мицкоски за „спинови“ би имале тежина доколку доаѓаа од позиција на доследност. Но кога тие доаѓаат од политички круг кој со години ја користеше истата техника на селективно толкување на реалноста, тие звучат како рециклирана реторика, а не како суштинска критика. Повикувањето на паралели со Никола Груевски, пак, одамна ја изгуби својата аналитичка вредност и се претвори во автоматизирана фраза што служи повеќе за мобилизација отколку за објаснување.

Но вистинската слабост на аргументацијата не е во нападот кон противникот, туку во избегнувањето на сопствената политичка историја. Кругот што Филипче го претставува, заедно со Зоран Заев и Радмила Шекеринска,  имаше можност да го редефинира системот, но наместо тоа често се задржа на половични решенија. Реформите беа најавувани како длабоки, но се реализираа селективно; ветувањата за департизација останаа ограничени; а институционалната трансформација се движеше побавно од политичката реторика што ја најавуваше.

Во тој контекст, не може да се игнорира ни внатрешната динамика на ова „друштво“. Додека Радмила Шекеринска успеа да го валоризира својот политички капитал и да го претвори во лично позиционирање на повисоко ниво, Венко Филипче остана да ги „јаде кривите колачиња“ од тие политики — да ја брани, објаснува и амортизира јавната реакција за одлуки што не ги носел сам, но кои сега го дефинираат неговиот политички профил. Оваа асиметрија не е само лична, туку структурна: таа покажува како во рамките на ист политички круг, одговорноста и бенефитите ретко се распределуваат рамномерно.

Особено во контекст на Преспански договор, нивното владеење останува предмет на длабока поларизација. За едни, тоа беше стратешки исчекор; за други, симбол на преголеми компромиси. Но токму таа поделба покажува дека станува збор за период што не успеа да изгради широк и стабилен консензус околу сопствените одлуки. Наместо јасна историска линија, остана комплексен и противречен наратив.

Ако Христијан Мицкоски навистина би се свел на фуснота, кратка, маргинална забелешка без длабок историски отпечаток, тогаш политичкото „друштво“ на Венко Филипче, заедно со Зоран Заев и Радмила Шекеринска, не може да се опише ни како фуснота, туку како обемен, но противречен и недовршен пасус: дел од текстот што имал амбиција да биде пресвртница, но останал обременет со компромиси, половични реформи и длабоко поделени оценки за сопственото наследство.

Токму затоа денешната реторика на Филипче делува ограничено, не затоа што критиката сама по себе е невозможна, туку затоа што таа не е придружена со јасна саморефлексија. Без таква рефлексија, секоја критика звучи како продолжение на старите модели на политичка комуникација: силни зборови, но слаба трансформациска визија.

Во таа смисла, најголемиот предизвик за Венко Филипче не е да го убеди јавноста во слабостите на противникот, туку да покаже дека извлекол поука од сопственото политичко наследство. Во спротивно, ризикот е очигледен: да остане запаметен не како автор на ново поглавје, туку како дел од долг, недовршен текст,  кој историјата ќе го чита со дистанца, а не со доверба.

Loading