ДАЛИ СЛАВЕВСКИ НАВИСТИНА СИ ДОЗВОЛИЛ СО ЗАКАНИ КОН МЕДИУМ ДА ЈА КОМПРОМИТИРА ВЛАСТА?

Во својата емисија, Иван Мирчевски јавно изнесе сериозни обвинувања дека гувернерот Трајко Славевски во разговор со него користел заканувачка реторика, повикувајќи се на примерот со Велија Рамковски и затворањето на А1 телевизија. Според кажаното, тоа не се случило во приватен конфликт или во афект, туку во присуство на други новинари и колеги – што на целата ситуација ѝ дава уште потежок политички и институционален контекст.

Проблемот не е само во навредливиот тон или во личната ароганција. Проблемот е во симболиката на пораката. Во Македонија, споменувањето на А1 телевизија никогаш не е невина историска референца. Тоа е потсетување на период кога институциите беа ставени во функција на пресметка со критички медиум. Затоа, кога човек што денес раководи со една од најмоќните државни институции го користи токму тој пример во разговор со новинар, јавноста има право да се вознемири и да праша што точно сака да порача.

Бидејќи А1 не беше затворена со телевизиска дебата. Не беше уништена со колумни или политички говори. Зад тој процес стоеја институции како УЈП, Финансиски истраги, МВР,  Обвинителство. Систем на координиран институционален притисок што создаде атмосфера во која медиумот беше економски, политички и правно здробен.

Токму затоа, кога денес гувернер ја споменува А1 во разговор со новинар, јавноста има право да го постави најнепријатното прашање: дали со тоа сака да порача дека и денес постојат центри на моќ што можат да ги стават институциите во функција на пресметка со неподобните?

Зашто, да бидеме прецизни: Трајко Славевски сам по себе не може да затвори медиум. Не може сам да прати инспекции. Не може сам да отвора истраги. Не може сам да продуцира институционален линч. За такво сценарио потребни се институции УЈП, МВР, обвинителство, регулатори, административен апарат и политичка волја.

И токму затоа неговата алузија е толку вознемирувачка.

Бидејќи ако човек на толку висока функција користи ваква реторика, тогаш неизбежно се отвора дилемата: дали тој говори како поединец што арогантно демонстрира моќ, или како човек што верува дека институционалниот механизам повторно може да се мобилизира против критичките гласови?

Тоа е суштината на скандалот.

Во демократска држава, гувернер треба да биде гарант на институционална стабилност и независност. Наместо тоа, јавноста слуша пораки што звучат како ехо од време кога институциите беа продолжена рака на политичката моќ. И токму затоа ова не смее да се сведе на „несмасна изјава“. Ова е прашање за политичката култура на власта и за односот кон слободата на медиумите.

Особено затоа што Трајко Славевски не е случаен технократ без политичко минато. Тој е човек што доаѓа од структури што моментално се власт. Затоа неговите зборови носат дополнителна тежина. Кога таков човек споменува А1, тоа не звучи како академска анализа. Тоа звучи како порака дека „системот знае како се решаваат проблемите“.

Со ваквото однесување, Славевски не го компромитира само сопствениот углед, туку директно му крои и опасен политички имиџ на актуелното владеење. Наместо власт што сака да се претстави како реформска, демократска и европска, јавноста почнува да гледа контури на старата матрица во која моќта се демонстрира преку страв, алузии и институционален притисок.

Секоја ваква изјава остава впечаток дека во близина на власта повторно се нормализира јазикот на заплашување кон медиумите. А кога човек што е дел од највисоките државни структури зборува со речник што асоцира на времиња на медиумски прогон, тогаш штетата не е само лична таа станува политичка и државна.

Наместо да испраќа порака за демократска зрелост, Славевски создава перцепција дека актуелната власт толерира ароганција, политичка надменост и опасна блискост со авторитарни методи. Тоа е имиџ што директно ја поткопува довербата кај јавноста, но и кај меѓународните партнери кои внимателно следат како државата се однесува кон медиумите и критичката јавност.

И токму затоа молкот на власта станува уште попроблематичен. Бидејќи ако нема јасно дистанцирање, тогаш останува впечаток дека ваквиот јазик не е личен ексцес на Славевски, туку атмосфера што тивко се толерира во врвот на системот.

И токму тука започнува опасноста.

Државите не се претвораат во авторитарни преку ноќ. Тоа почнува кога функционери ќе почнат да зборуваат со јазик на страв, а институциите ќе молчат. Кога јавноста ќе се навикне на пораки со подтекст. Кога моќниците ќе почувствуваат дека можат да алудираат на институционална одмазда без никаква политичка последица.

Затоа молкот на власта во овој случај би бил сериозен политички сигнал.

Премиерот Христијан Мицкоски мора јасно да каже дали се согласува со ваквиот речник на моќ. Дали неговата влада гарантира дека ниту една институција  УЈП, МВР, обвинителство или кој било друг државен орган, никогаш нема да биде ставена во функција на политички или медиумски пресметки.

Истото важи и за Гордана Силјановска-Давкова, која со години говореше за правна држава, демократски стандарди и институционална култура. Ако ваква реторика остане без реакција, тогаш ќе остане впечаток дека принципите важат само кога се во опозиција, но не и кога луѓе од сопствениот политички круг испраќаат пораки што потсетуваат на најтемните периоди од македонската демократија.

Бидејќи во секое демократско општество постои црвена линија.

А таа линија е премината во моментот кога функционер ќе почне да сугерира дека зад него стои систем способен да дисциплинира, замолчува и уништува.

Тогаш веќе не зборуваме за лична ароганција.

Тогаш зборуваме за опасна политичка филозофија во која институциите не се сервис на граѓаните, туку оружје на моќта.

Loading