Професорот Петар Богојески, лидер на Македонски концепт, на социјалните мрежи објави видео со порака која има далеку подлабока тежина од обична дневнополитичка реакција. Во неколку реченици, тој ја отвора една од најважните системски дилеми во македонската политика: дали суштината е во тоа кој ќе седне во фотелја или во тоа колку фотелји воопшто постојат и колку тие ја чинат слободата на граѓаните. https://www.facebook.com/share/r/1EcJNf68SZ/
Во својата суштина, пораката на Богојески претставува автентична десничарска економска идеја: помала држава, помалку министри, помалку бирократија и повеќе слобода за граѓанинот, претприемачот и пазарот. Десницата, во својата изворна економска смисла, не верува дека развојот се создава со административно размножување на институциите, туку со ослободување на енергијата на луѓето што работат, создаваат, инвестираат и преземаат ризик. Затоа пораката на Богојески не е само критика на една фотелја, туку јасна идеолошка позиција: државата треба да биде силна таму каде што е неопходна – во правдата, редот, безбедноста, владеењето на правото и заштитата на јавниот интерес – но скромна таму каде што граѓанинот и пазарот можат подобро, побрзо и послободно да создаваат вредност.
Токму од таа идеолошка позиција Богојески ја поставува најнепријатната вистина пред носителите на партиската моќ. Во време кога политичката сцена повторно се занимава со најудобното прашање за секоја партиска елита – кој ќе седне во која фотелја – тој го поставува далеку потешкото, но далеку поважното прашање: зошто таа фотелја воопшто постои?

Неговата порака не е обична политичка досетка, ниту моментална реакција на дневнополитичките комбинаторики. Таа е суштинска критика на еден цел модел на владеење во кој секој проблем се претвора во повод за ново министерство, нов министер, нов кабинет, нова администрација и нов трошок. Богојески не зборува само за едно министерство, ниту само за една владина реконструкција. Тој зборува за филозофијата на државата: дали таа треба да биде апарат што постојано се шири или сервис што се ограничува таму каде што граѓанинот може сам, побрзо, подобро и послободно.
Затоа неговата порака е толку силна: суштината не е кој ќе седне во фотелја, туку колку фотелји има. Не нови министри, туку помалку министри. Не државна економија, туку слободна економија. Не нов министер за спорт, туку нови спортски терени. Не нова бирократска архитектура, туку реална корист за граѓаните.
Токму тука Богојески ја погодува суштината: економијата не расте затоа што има министер за економија. Спортот не напредува затоа што има министер за спорт. Државата не станува подобра затоа што има повеќе кабинети, повеќе функции и повеќе фотелји. Економијата расте кога има слобода, стабилни правила, ниски даночни и административни оптоварувања, функционални судови, предвидлив систем и држава што не се меша таму каде што не ѝ е место. Спортот расте кога децата имаат терени, сали, услови и простор за развој, а не кога политиката произведува уште една институционална фотелја.
Ова е суштината на пораката „твои пари, твоја слобода“. Парите на граѓаните не се гориво за бескрајна политичка машинерија. Тие не се тука за да одржуваат партиски договори, министерски кабинети и административни структури што неретко постојат повеќе заради политичка рамнотежа отколку заради реална јавна потреба. Парите на граѓаните треба да се вратат таму каде што создаваат вредност: во семејствата, во бизнисите, во образованието, во спортот, во инфраструктурата и во слободата на човекот сам да одлучува за сопствениот труд и сопствениот приход.
Предлогот за укинување или радикално преиспитување на Министерството за економија затоа не треба да се чита изолирано. Тоа е само еден дел од пошироката порака на Богојески: државата мора да престане да се мери според бројот на министерства и фотелји, а да почне да се мери според тоа колку слобода, предвидливост и можности им остава на граѓаните.
Македонија не страда од недостиг на министри. Македонија страда од вишок институционална тежина, вишок бирократија, вишок политички трошок и хроничен недостиг од вистинска економска слобода. Затоа прашањето што го отвора Богојески е многу поголемо од една владина реконструкција или од судбината на едно министерство. Тоа е прашање за карактерот на државата: дали сакаме држава што постојано создава нови фотелји или држава што создава нови можности?
Во оваа порака има редок политички минимализам, но и голема реформска амбиција. Помалку министри не значи помалку држава таму каде што таа е неопходна. Напротив, тоа значи поконцентрирана, поефикасна и поодговорна држава; држава што знае каде треба да биде присутна и каде мора да се повлече. Државата треба да гарантира ред, правда, безбедност, јасни правила, фер конкуренција и еднакви услови. Но државата не треба да биде најголемиот режисер на економијата, најголемиот трошач и најголемиот сопственик на слободата на граѓанинот.
Оттука, пораката на Богојески е истовремено политички ударна и економски рационална: ако навистина сакаме развој, не треба да броиме нови министри, туку нови инвестиции, нови работни места, нови спортски терени, нови можности и повеќе пари оставени кај граѓаните.
Политичката класа секогаш ќе зборува за тоа кој ќе седне во фотелја. Богојески зборува за тоа зошто таа фотелја воопшто постои. И токму во таа разлика се гледа суштината на Македонски концепт: помалку држава како трошок, повеќе држава како сервис; помалку фотелји, повеќе слобода; помалку контрола, повеќе достоинство за граѓанинот.
Тоа е десничарската суштина на пораката: не држава што постојано отвора фотелји, туку држава што отвора простор за слободни луѓе, слободен пазар и одговорно трошење на народните пари.
На крајот, ова не е само порака против едно министерство или една влада. Ова е порака против политиката како фабрика за фотелји. И затоа звучи толку силно: не нови министри, туку помалку министри; не државна, туку слободна економија; не нов министер, туку нови терени за спорт.
Затоа што тоа се твои пари. И затоа што тие пари треба да значат твоја слобода.
![]()

