Кога ЕГОТО пишува биографија – АМАРОВИОТ симптом на ПСИХОЛОШКА ПРАЗНИНА

пишyвa д-p. Aмaтepкaтa, вoнpeдeн пpoфecop нa eдeн фaкултет

Кога егото пишува биографии за дипломата што ја нема – симптом на психолошка празнина

Скопје нема простор за аматеризам. Градот што се гуши во урбан хаос, загаден воздух и недовршени ветувања не може да си дозволи лидери што учат „во од“  ниту оние што ги измислуваат сопствените квалификации. Градоначалникот не е декор на функцијата, туку одговорност кон секој граѓанин што дише, вози, гради и живее тука. Кога некој ја фалсификува својата компетентност, тој не ја навредува само професијата туку  ја потценува интелигенцијата на цел град. Скопје не заслужува актери без сценарио, туку луѓе што знаат што прават и зошто се таму.

Подетално за големата лага на Амар кој откри за себе сериозен психолошки симптом.

Во време кога вистината стана флексибилна, а сликата важна колку и суштината, не изненадува што некои политичари си ја „позајмуваат“ реалноста. Еве го најновиот пример: кандидат за градоначалник кој, без трепкање, се претставува како високообразован, иако дипломата постои само во неговите говори, не и во архивите на универзитетите.

На прв поглед, тоа изгледа како банална лага, уште една во долгата низа политички измами. Но, зад ваквиот чин стои сложена психолошка позадина. Зошто некој што сака да води град, чувствува потреба да лаже за нешто толку проверливо?

На крајот, човекот што лажел дека има високо образование не бара знаење тој бара вредност. Лажната диплома е негов начин да си каже дека вреди, дури и кога длабоко во себе се сомнева во тоа.
Тоа не е интелектуална, туку психолошка сиромаштија. Симптом на егото што сака титула наместо интегритет.

Лажењето за образование најчесто не произлегува од практична потреба, туку од егото – од длабока потреба да се биде восхитуван, ценет и признат. Таквиот кандидат не бара доверба преку дела, туку преку титула. Тој не вели „погледнете што сум направил“, туку „погледнете што сум станал“.
Во психологијата тоа се нарекува нарцисистичка компензација – кога личноста се обидува да покрие внатрешна несигурност со надворешен сјај.

Самозалажување како заштитен механизам

Интересно е што некои луѓе почнуваат да веруваат во сопствените лаги. Тоа е класичен пример на когнитивна дисонанца кога вистината боли, умот ја прилагодува реалноста за да ја заштити самодовербата. Така, човекот кој ја измислил дипломата постепено почнува да се убедува дека „и без хартија е повисокообразован од многу други“. Со тоа, лагата станува дел од неговиот идентитет.

Проблемот не е само во лажењето, туку во долгорочниот ефект. Секое повторување на лажната приказна го зацврстува идентитетот на измамникот. Политичарот почнува да го брани својот измислен лик со агресија, гнев и префрлање вина: медиумите се „пристрасни“, противниците „љубоморни“, а јавноста „неразбирачка“.
Таквата психолошка одбрана го покажува најдлабокиот страв: страв од разобличување.

Но, не треба само кандидатот да се анализира. Зошто таквите луѓе воопшто добиваат поддршка?
Затоа што живееме во култура која повеќе ја вреднува импресијата отколку искреноста. Во јавноста, поимот „образован“ често се изедначува со „способен“, па многумина преферираат убедлива лага пред непријатна вистина. Колку повеќе дозволуваме лагите да поминуваат без последици, толку повеќе ги охрабруваме.

Кога ќе се открие вистината, следуваат вообичаените психолошки одбрани: минимизирање („тоа е ситница“), проекција („и другите лажат“), или дури и саможртвување („мене ме напаѓаат затоа што им пречам“).
Но, што и да каже, штетата е направена. Довербата е валута која, еднаш потрошена, не се обновува лесно.

Лажењето за образование не е само морална слабост – тоа е симптом на психолошка празнина, на потреба за признание по секоја цена. Во ера на лажни вести и лажни дипломи, вистинската реткост не е титулата, туку чесноста.
А градот, како и секое човечко општество, не може да го води човек што ја гради својата легитимност врз измислени темели.

Loading