КАКО СО СТРОГИ УСЛОВИ И ВЕНТИЛАЦИЈА ДА СЕ ЗАШТИТИ И ЗДРАВЈЕТО И УГОСТИТЕЛИТЕ

ЗДРАВЈЕ СО ПРАВИЛА, БИЗНИС СО УСЛОВИ: КОНТРОЛИРАНО ПУШЕЊЕ СО СТРОГА ВЕНТИЛАЦИЈА КАКО БАЛАНСИРАНО ЗАКОНСКО РЕШЕНИЕ

Во јавната дебата за новиот Закон за заштита од пушење, фокусот речиси целосно е ставен на здравствените аспекти и усогласувањето со европските стандарди, што несомнено е легитимна и неопходна цел. Сепак, загрижува фактот што во предложените законски решенија речиси воопшто не се нудат алтернативни или транзициски механизми за заштита на угостителите, кои се директно погодени од рестриктивните мерки.

Иако се нагласува дека законот „нема да биде удар за угостителството“, во пракса изостанува сериозна анализа за тоа како ќе се апсорбира економскиот ефект, особено кај малите и семејни локали, кои немаат капацитет лесно да го променат бизнис-моделот преку ноќ. Наместо да се понудат решенија што би овозможиле постепена адаптација, државата настапува со пристап кој целосно ја префрла одговорноста и финансискиот товар врз приватниот сектор.

Дополнително, отсуствува дискусија за тоа како законските мерки би можеле да се искористат и како можност за унапредување на условите во угостителството, преку инвестирање во модерни системи за вентилација, подобрување на квалитетот на просторот и создавање повисоки стандарди за услуга. Наместо партнерски однос меѓу институциите и угостителите, се добива впечаток на еднонасочна регулација, без доволно слух за економската реалност на секторот.

Токму затоа, оправдано се поставува прашањето: зошто, паралелно со заштитата на јавното здравје, не се предлагаат решенија што ќе овозможат и заштита на угостителите, а со тоа и подобрување на условите за работа, инвестиции и долгорочна одржливост на секторот?

Една од можностите е дозволување пушење исклучиво во локали кои исполнуваат строго дефинирани технички и здравствени услови, слично на практиките што во минатото постоеле во одредени европски земји.

Пушењето би можело да биде дозволено исклучиво во угостителски објекти кои исполнуваат строго дефинирани технички и здравствени услови. Таквите локали би морале да имаат индустриски систем за вентилација со негативен притисок, кој целосно го спречува ширењето на чадот во други простории, како и системи за прочистување на воздухот со HEPA и јаглеродни филтри. Воздухот задолжително би се исфрлал директно надвор од објектот, без негово повторно циркулирање, а објектите би можеле да работат во ваков режим само доколку добијат сертификат од овластена институција и подлежат на редовни и ригорозни инспекциски контроли. Во сите други случаи, без ваква вентилација, пушењето би било строго забрането.

Дополнително, просторот во кој е дозволено пушење би морал да биде целосно физички одделен од непушачките делови, со јасна граница и без можност за мешање на воздухот. Тоа подразбира сопствени влезови или автоматски врати, независен систем за вентилација и апсолутна забрана за заедничка климатизација со останатите простории, со што ефективно би се спречило пасивното изложување на чад.

Посебен акцент мора да се стави и на заштитата на вработените. Работата во вакви простори би требало да биде исклучиво на доброволна основа, со јасно дефинирано и ограничено време на изложеност. Вработените би имале право на дополнителна здравствена заштита, редовни лекарски прегледи и превентивен мониторинг, со што ова прашање би се третирало како дел од безбедноста и здравјето при работа, во согласност со ставовите на Министерството за здравство и препораките на Светска здравствена организација.

За да се обезбеди целосна информираност, секој објект во кој е дозволено пушење би морал јасно и видливо да биде означен како таков, со строга забрана за влез на малолетни лица. Посетителите однапред би знаеле во каков простор влегуваат, што овозможува личен избор без нарушување на правата на другите.

Дополнително, ваквиот режим би можел да се ограничи само на одреден процент од угостителските објекти, како и да се воведе временска рамка од неколку години, по истекот на која мерките би се преиспитале врз основа на здравствени и економски показатели. На тој начин би се овозможила контролирана и постепена транзиција, наместо нагла и еднострана промена.

Ваквиот модел не го негира правото на здрав воздух, туку нуди строго регулирана алтернатива со која истовремено се штитат вработените и непушачите, се намалува ризикот од сива економија, се избегнува ненадеен економски удар за угостителите и се создава простор за постепено прилагодување кон целосно непушачка средина. Како што истакнува и министерот Азир Алиу, суштината на законот не е забрана на личниот избор, туку јасно дефинирање на просторот каде тој избор не смее да го загрози здравјето на другите. Токму затоа, добро регулираните исклучоци можат да бидат дел од балансирано и одржливо законско решение.

Loading