ЗНАМ СИ НАПИША ПЕТКА ПРЕД РЕКОНСТРУКЦИЈА: ЌЕ ЈА ПРИЗНАЕ ЛИ МИЦКОСКИ ПАРТИСКАТА ОЦЕНКА?

Во македонската политика одамна сме навикнати на чуда, но ретко кое чудо е толку совршено самодоволно како моментот кога една партија самата ќе си направи евалуација, самата ќе си ја прочита оценката и самата ќе заклучи дека очекувано е одлична. Така, министерот за јавна администрација од редовите на ЗНАМ, Горан Минчев, со академска сериозност и партиска самоувереност ни соопшти дека кадрите на неговата партија ревносно и одлично си ја вршеле работата.

Навистина, има нешто речиси трогателно во таа политичка скромност. Партијата си ги проверила министрите, замениците, директорите и функционерите, направила ревизија на нивното работење и дошла до заклучок дека сè е во најдобар ред. Толку беспрекорно што јавноста речиси треба да се почувствува непријатно што воопшто поставува прашања. Зошто би барале резултати, бројки, реформи, мерливи ефекти и одговорност, кога имаме партиска самопроценка? Во земја во која институциите често се третираат како продолжена рака на партиските штабови, веројатно е сосема логично и оценките да се пишуваат дома, во партиска атмосфера, со однапред познат заклучок.

Средбата меѓу ВМРО-ДПМНЕ и ЗНАМ, најавена за сабота, формално ќе биде посветена на реконструкцијата на Владата. Но, политички гледано, таа средба веќе започна преку јавни пораки, внимателно спакувани изјави и превентивна одбрана на фотелјите. Премиерот Христијан Мицкоски најавува дека нема да има толеранција за функционери што не испорачуваат резултати. ЗНАМ, пак, преку Минчев порачува дека токму нивните кадри немаат никаков проблем со резултатите. Напротив, тие не само што работеле, туку работеле „ревносно“. Речиси како државата да процветала, само јавноста, по некоја чудна случајност, сè уште не го забележала тој административен ренесансен блесок.

Минчев вели дека прашањето не било дали некој некого сака, туку дали испорачува резултати. Формулацијата звучи сериозно, речиси менаџерски, како извадена од прирачник за модерно управување. Но токму тука почнува и проблемот. Ако критериумот се резултатите, тогаш тие не можат да бидат докажани со партиски комплименти. Резултатот не е впечаток, не е чувство, не е внатрешна партиска утеха и не е реченица изговорена во телевизиско студио. Резултатот е нешто што јавноста може да го види, измери и провери. Сè друго е политичка козметика, нанесена пред реконструкциското огледало.

Особено интересно е што ЗНАМ, партија која сака да се претстави како свеж политички фактор, во клучните моменти покажува старо и добро познато политичко однесување: кога ќе се отвори прашањето за одговорност, прво се брани сопствениот кадровски плен. Во теорија, сите се за професионалност, отчетност и резултати. Во практика, секоја фотелја одеднаш станува доказ за стабилност, секој функционер станува незаменлив, а секоја смена, потенцијална неправда кон коалицискиот партнер.

Минчев мудро остава простор дека ЗНАМ сака да ги слушне аргументите и од другата страна. Тоа звучи коректно. Но, зад таа коректност се чита и пораката: ние доаѓаме на разговор, но не доаѓаме со намера да заминеме со помалку позиции. Со други зборови, реконструкцијата е добредојдена како концепт, сè додека не тропне на вратата на некој од нашите кабинети.

Најиронично е што токму Министерството за јавна администрација, ресор кој би требало да биде симбол на реформа, ефикасност и департизација, станува дел од класичната партиска равенка. Ако администрацијата треба да биде модерна, рационална и професионална, тогаш логично би било првиот тест да биде токму таму: што е променето, што е поедноставено, што е забрзано, кои услуги се подобрени, кои процеси се дигитализирани, каде е намален хаосот, каде е зголемена одговорноста? Но наместо таков јавен биланс, добиваме уверување дека кадрите биле „ревносни“. А ревносноста, како што знаеме, е прекрасна доблест, особено кога нема табела со резултати.

ЗНАМ потсетува и на коалицискиот договор со ВМРО-ДПМНЕ за четиригодишна соработка. Тоа е политички разбирливо. Секоја партија сака стабилност, особено кога стабилноста подразбира и стабилно присуство во власта. Дополнително, Минчев нагласува дека двете партии имаат идентични ставови по клучни прашања, вклучително и противењето на уставните измени. Таа порака е јасна: не чепкајте премногу во кадровската конструкција, затоа што политичката архитектура може да почне да крцка.

Но, реконструкцијата не би смеела да биде пазарење меѓу коалициски партнери, туку проверка на капацитетот на власта. Ако таа се претвори во математичко преместување на функции, тогаш јавноста ќе добие уште една претстава во која сите се оценети, сите се успешни, сите се неопходни, а само резултатите некако остануваат невидливи. Македонија веќе има предолга традиција на функционери кои се брилијантни во партиските извештаи, а незабележливи во реалниот живот.

Затоа изјавата на Минчев е повеќе од обична партиска одбрана. Таа е симптом. Симптом на политичка култура во која одговорноста се прифаќа само како збор, но ретко како последица. Симптом на систем во кој функционерите прво се штитат, па потоа се оценуваат. Симптом на власт во која сите се подготвени за реформи, сè додека реформата не почне од нивниот кабинет.

На крајот, ЗНАМ порачува дека е подготвена и за самостоен настап на следните парламентарни избори. Тоа е легитимна политичка амбиција. Но ако партијата сака да настапи самостојно пред граѓаните, тогаш ќе мора да покаже и самостојни резултати, а не само самостојна самопофалба. Политиката не се мери со тоа колку функционерите се задоволни од себе, туку колку граѓаните имаат причина да бидат задоволни од нив.

Во спротивно, ќе останеме во познатиот македонски апсурд: партиите се оценуваат со петка, функционерите се прогласуваат за ревносни, коалициите се бранат како државен интерес, а јавноста повторно треба да поверува дека резултатите постојат – само што, од преголема скромност, сè уште не се појавиле.

Loading