БОГОЈЕСКИ НЕ МОЛЧИ: ОДБРАНАТА НА МАКЕДОНСКИОТ ИДЕНТИТЕТ НЕ Е ПРОВОКАЦИЈА, ТУКУ ПРАВО И ОБВРСКА!
Професорот Петар Богојески повторно се најде на удар на политички критики и медиумски написи по неговата остра реакција против министерот Иван Стоилковиќ и начинот на кој се одбележуваат историските настани поврзани со српската власт во Македонија.https://www.facebook.com/share/p/19nzaUh8uf/
Но, зад оваа јавна пресметка се отвора многу посуштинско прашање: дали во сопствената држава Македонците имаат право гласно да го бранат својот национален идентитет, својата историја и достоинство, без веднаш да бидат прогласени за непријатели на некој соседен народ?

Богојески со години јавно застапува ставови за заштита на македонските национални интереси. Неговото спротивставување на чествувањето на Кумановската битка од 1912 година произлегува од ставот дека не може некритички да се слават историски настани по кои следувале српска власт, национално потиснување и асимилациски политики врз македонското население.
Секој има право на сопствено толкување на историјата, но ниту едно толкување не смее да биде наметнато како единствено прифатливо, особено кога станува збор за чувствителни прашања од македонското национално минато.
Дополнителна причина за реакцијата на Богојески беше објавата на Стоилковиќ во која, по критиките за чествувањето, напиша дека „Бугарите веднаш се во офанзива“. Богојески го протолкува ова како обид Македонците што се спротивставуваат на српскиот историски наратив да бидат претставени како Бугари.

Ако Македонец не се согласува со славењето на одреден настан од српската историја, дали тоа го прави Бугарин? И дали е прифатливо министер во македонската Влада да употребува вакви национални квалификации во политичка полемика?
Да потсетиме дека ова не е првпат Иван Стоилковиќ да се најде во центарот на контроверзии поврзани со македонската државност и евроатлантската определба на земјата.
Уште во 2017 година, меѓународната истражувачка мрежа OCCRP објави разузнавачки документи за неговите контакти со претставник на српската разузнавачка служба БИА, во контекст на наводна координација на медиумски активности и спротивставување на евроатлантските интеграции. Овие наводи беа предмет на новинарско истражување, а не на утврдена судска одговорност.
Во 2022 година, Стоилковиќ гласаше против собраниската декларација за осуда на руските воени напади врз Украина, притоа јавно критикувајќи го проширувањето на НАТО и оправдувајќи ги руските безбедносни аргументи.
Во 2023 година, како претседател на организацискиот одбор на Светосавската академија, овозможи на настанот да говори Драгослав Бокан, човек кој претходно ја нарече Македонија „вештачки конструкт“ што ќе се распадне. Во 2025 година, на истата манифестација, Милорад Додик испрати анти-НАТО и анти-ЕУ пораки, од кои подоцна се оградија и премиерот Христијан Мицкоски и самиот Стоилковиќ.
Оттука, сосема легитимно се поставува прашањето: како е можно политичар со ваква историја на контроверзни настапи и контакти денес да им држи лекции за историја, национално достоинство и патриотизам на Македонците што не се согласуваат со неговите ставови?
Особено загрижува фактот што дел од самите Македонци, наместо да ја препознаат суштината на проблемот, наоѓаат оправдувања за постапките и изјавите на Стоилковиќ, а истовремено ја насочуваат целата своја критика кон Богојески.

Уште позагрижувачки е впечатокот што го оставаат одредени медиуми и портали, кои речиси истовремено објавуваат остри критики против Богојески, додека прашањата за претходните контроверзии на Стоилковиќ остануваат во втор план.
Дел од медиумските написи се однесуваат на јавната преписка во која се споменува минирање на споменикот Зебрњак. Таквите изјави оправдано отвораат прашања за границите на политичкиот говор, бидејќи заканите со уништување споменици и насилството не можат да бидат прифатлив начин на политичко дејствување. Но и таа критика мора да се применува доследно, без селективно занемарување на изјавите и постапките на другата страна.
Сличноста во дел од медиумските реакции остава впечаток на усогласена кампања, иако за организирана координација би биле потребни конкретни докази. Тоа не ја намалува потребата од прашањето дали јавноста добива целосна слика за конфликтот или само неговиот најсензационален дел.
Зошто однесувањето на Богојески се анализира до последниот збор, додека претходните контроверзни ставови на Стоилковиќ не добиваат еднакво внимание? Зошто за едниот се бара одговорност, а за другиот се наоѓаат политички оправдувања?
Никој не бара безусловна поддршка за Петар Богојески, ниту прифаќање на секоја негова изјава. Напротив, секој јавен функционер и политичар мора да биде подложен на критика. Но истите стандарди мора да важат за сите.
Почитувањето на српската заедница во Македонија и нејзиното право на зачувување на културниот и историскиот идентитет е неспорно. Исто толку неспорно мора да биде и правото на Македонците критички да ги преиспитуваат историските настани што оставиле длабоки последици врз нивниот народ.
Богојески најави и кривична пријава против Стоилковиќ, со што полемиката добива институционална димензија. Дали постои основа за одговорност треба да утврдат надлежните институции, врз основа на факти и закон, а не политички симпатии.
Македонскиот идентитет не смее да биде предмет на партиско навивање, ниту неговата одбрана да зависи од тоа кој е на власт, кој е во коалиција и кому политички му одговара молчењето.
Загрижува кога дел од јавноста е поподготвен да го нападне оној што отвора прашања за националната историја отколку аргументирано да одговори на самите прашања. Уште повеќе загрижува кога партиската лојалност станува мерило за тоа чие национално достоинство заслужува заштита.
Македонија има право на своја историја, Македонците на свое достоинство, а секој што јавно ги брани тие вредности има право неговите аргументи да бидат слушнати, наместо однапред да биде прогласен за проблем.
И конечно, останува едно прашање кое заслужува одговор: дали проблемот навистина е во тоа што Богојески зборува остро или во тоа што прашањата што ги поставува се непријатни за одредени политички кругови?

![]()

