Криминалците не прашуваат за етничка припадност, националност или политичка определба кога станува збор за заеднички бизнис. Ги поврзува интересот, профитот и користа од соработката. Не ги делат историските спорови, националните прашања или политичките несогласувања. Кога има заедничка цел, границите стануваат само административна пречка што треба да се надмине.
Политиката на Балканот, пак, како да функционира според сосема поинакви правила. Иако заедничките интереси се очигледни, политичките елити и понатаму тешко наоѓаат заеднички јазик. Затоа, пораката на Али Ахмети дека криминалот е мултиетнички, а народите и политичарите не успеваат да соработуваат, отвора многу понепријатно прашање: дали навистина недостасува заеднички интерес или политичарите имаат поголема корист од поделбите отколку од соработката?
Говорејќи на панел-дискусија организирана од Аналитичкиот центар „Абдулаким Адеми“, лидерот на ДУИ, Али Ахмети, посочи дека опасноста од дрогата и организираниот криминал ги засега сите, без разлика на етничката припадност.

„Дрогата не е опасност само за едни, туку за сите нас. За жал, денес криминалците соработуваат меѓусебно, без разлика на етничката припадност – нивниот криминал е мултиетнички“, истакна Ахмети.
Тој нагласи дека трагедијата на Балканот е во тоа што Македонците, Албанците, Србите и нивните политички претставници не успеваат да воспостават соработка за мирна и посигурна иднина.
Но, токму тука започнува суштинската политичка дилема. Што е тоа што недостасува за политичарите да се обединат околу интересите што ги засегаат сите граѓани? Дали економскиот развој, регионалната безбедност, инфраструктурното поврзување, енергетската стабилност, европската перспектива и борбата против корупцијата не се доволно силни мотиви за соработка?
Тешко е да се тврди дека на Балканот нема заеднички интереси. Напротив, тие се бројни и конкретни. Сите општества имаат потреба од посилни институции, функционално правосудство, економски можности, безбедност и услови младите да ја гледаат својата иднина дома, а не надвор од регионот. Тоа се цели што не зависат од етничката припадност и не бараат откажување од националниот идентитет.
Она што очигледно недостасува е политичката подготвеност за тие цели да се постават над краткорочните партиски интереси.
Но, постои и друга страна на проблемот. Дали политичарите само ги наследуваат поделбите на балканските општества или понекогаш активно ги одржуваат, па дури и ги продлабочуваат? Етничките и националните прашања се реални и важни, но кога постојано се користат како средство за политичка мобилизација, тие лесно стануваат инструмент за одвлекување на вниманието од прашањата за кои граѓаните бараат одговори.
Кога секоја политичка криза се претвора во етничко прашање, кога секое несогласување се претставува како закана за националните интереси, а политичката поддршка се гради врз стравот од другиот, поделбите престануваат да бидат само општествена реалност и стануваат политички капитал.
Тогаш соработката станува тешка не затоа што нема заеднички цели, туку затоа што надминувањето на поделбите може да ја наруши политичката стратегија на оние што од нив црпат поддршка.
Секако, тоа не значи дека секој политичар намерно создава конфликт или дека етничките разлики се единствената причина за недостигот од регионална соработка. Но, политичката одговорност подразбира и прашање дали јавниот говор ги смирува тензиите или ги одржува, дали политиките ги поврзуваат граѓаните или ги поставуваат едни против други.
Затоа, пораката на Ахмети може да се прочита и како повик за регионално обединување, но и како повод за преиспитување на политичката реалност на Балканот. Ако криминалните структури можат да ги надминат етничките граници заради профит, зошто политичките елити не можат да ги надминат своите разлики заради јавниот интерес?
Можеби вистинската трагедија на Балканот не е само во тоа што народите и политичарите не успеваат да соработуваат, туку и во тоа што политиката премногу често ги претвора нивните разлики во средство за сопствено опстојување.
Криминалците одамна го препознале заедничкиот интерес. Прашањето е дали политичарите ќе препознаат дека нивниот најважен заеднички интерес треба да бидат граѓаните. Или поделбите и понатаму ќе бидат поважни од иднината на регионот?

![]()

