ОБРАЗОВАНИЕ БЕЗ НАУКА? ДАЛИ СО НОВАТА КОНЦЕПЦИЈА СЕ УНИШТУВА ПОТЕНЦИЈАЛОТ НА МЛАДИТЕ?

Дали новата концепција за гимназиско образование го загрозува научниот потенцијал на младите?

Редукцијата на STEM предметите во трета и четврта година отвора сериозни прашања за иднината на образованието, универзитетите и економскиот развој на државата.

Новата предложена Концепција за гимназиско образование повторно ја отвори дебатата во стручната и пошироката јавност околу иднината на средното образование во Македонија. Иако Министерството за образование и наука тврди дека документот е резултат на сеопфатна анализа и вградување на забелешките од јавната расправа, дел од експертската јавност предупредува дека суштинските проблеми не само што не се надминати, туку и дополнително се продлабочени.

Според проф. д-р Ламбе Барандовски од Институтот за физика при Природно-математичкиот факултет во Скопје, предложениот модел претставува системско намалување на изучувањето на базичните научни дисциплини во завршните години од гимназиското образование. Во новиот концепт, природните науки и информатиката се концентрираат во првите две години, додека во третата и четвртата година тие се сведуваат на ограничен избор.

На прв поглед, ова се претставува како зголемена флексибилност и можност за профилирање на учениците. Но, критичарите предупредуваат дека ваквиот пристап води кон рана академска редукција на научната основа, токму во период кога учениците достигнуваат когнитивна зрелост за подлабоко разбирање на сложените научни концепти.

Во најразвиените образовни системи во светот, гимназиското образование има јасна цел – обезбедување стабилна научна основа до самото завршување на школувањето. Современите универзитетски студии се сè поинтердисциплинарни, а медицината, инженерството, економијата и информатиката бараат цврста основа во математика, физика, хемија и биологија.

Дополнително, предложениот модел носи и кадровски импликации. Намалувањето на фондот на часови по природно-математичките предмети може да доведе до создавање технолошки вишок на наставен кадар, особено во помалите гимназии. Ова отвора не само образовно, туку и сериозно социјално и егзистенцијално прашање за наставниците.

Критиките укажуваат и на методологијата врз која е изработена концепцијата. Наместо долгорочни статистички анализи, меѓународни компаративни студии и проценка на потребите на високообразовните институции и пазарот на труд, според експертите, документот се темели на ограничени анкети и недоволно системски пристап.

Во време кога светот забрзано инвестира во вештачка интелигенција, квантни технологии, зелена енергија и биоинженерство, прашањето за квалитетот на STEM образованието станува прашање од национален интерес. Гимназијата не е само образовна институција, туку темел врз кој се градат идните лекари, инженери, програмери, научници и иноватори.

Оттука, сè погласни се повиците за повлекување на предложената Концепција и изработка на нов, научно заснован и инклузивен документ. Новата концепција треба да биде базирана на долгорочни статистички анализи, меѓународни компаративни студии на успешни образовни системи, потребите на високообразовните институции и пазарот на труд, како и на активно вклучување на универзитетските експерти, наставничките факултети и струковите здруженија.

Само системски, транспарентен и научно аргументиран пристап може да обезбеди стабилно, квалитетно и одржливо гимназиско образование што ќе го заштити потенцијалот на младите и ќе ја гарантира иднината на државата.

Loading