Никола Груевски повторно ѝ понуди на македонската јавност избор меѓу две реалности.
Во првата постои правосилна судска пресуда, повеќегодишна постапка, конфискуван имот, одлуки на повеќе судски инстанции и три луксузни апартмани што државата ги нуди на продажба.
Во втората реалност постои Груевски – прогонет, неправедно обвинет, опкружен со заговорници, жртва на обвинители, политички противници, уценети сведоци и еден речиси бесконечен синџир на луѓе кои, според неговите толкувања, се здружиле за да му нанесат неправда.
И македонската јавност повторно е повикана да избере.
Не меѓу две еднакво поткрепени верзии, туку меѓу институционално утврдена реалност и внимателно конструирана политичка приказна. Меѓу пресуда и фејсбук-статус. Меѓу документирана постапка и лична интерпретација на човек кој со години ја усовршуваше вештината секоја одговорност да ја претвори во прогон, секој сомнеж во завера, а секоја критика во напад врз Македонија.
Во најновата објава, Груевски тврди дека становите во „Панорама резиденс“ никогаш не биле негови и дека станале дел од случајот откако Јордан Камчев, наводно под закана од високи затворски казни за себе, за својата мајка и за близок соработник, прифатил да ја смени приказната.
Наративот е препознатлив.
Тој е поставен така што во него нема место за лична одговорност. Секој друг има мотив, секој друг е притиснат, корумпиран или политички инструиран. Само главниот актер е без вина, без интерес и без контрола врз настаните. Тој е центарот на сите случувања, но истовремено и единствениот човек кој, според сопственото објаснување, немал никаква моќ над нив.

Тоа е суштината на политичката манипулација на Груевски: истовремено да се претставува како најмоќниот и како најнемоќниот човек во државата.
Кога владееше, беше државникот кој контролира сè, знае сè и решава сè. Кога дојде време за одговорност, одеднаш стана човек против кого сите контролираат сè, знаат сè и местат сè.
Таа противречност не им пречи на неговите најлојални симпатизери. Напротив, токму врз неа се гради митот.
Груевски одамна не комуницира само за да се одбрани. Тој комуницира за да ја одржи сопствената политичка легенда. Секоја негова објава е обид повторно да ја активира емоционалната врска со дел од граѓаните кои сè уште го доживуваат не како поранешен премиер осуден во повеќе постапки, туку како неправедно отстранет водач, жртва на голема операција против државата и народот.
Во тој свет, критиката кон Груевски не е критика кон еден политичар. Таа се претставува како напад врз цела национална кауза. Неговата лична судбина се спојува со судбината на Македонија, па секој што бара одговорност ризикува да биде прогласен за предавник, платеник или дел од некаков надворешен план.
Тоа не е случајна политичка реторика. Тоа е внимателно негуван механизам за колективна идентификација.
Кога лидерот ќе ги убеди граѓаните дека неговиот проблем е нивен проблем, дека неговото богатство е доказ за нивниот национален успех и дека неговата пресуда е напад врз нивното достоинство, тогаш тој веќе не мора да се брани со факти. Доволно е да ја активира лојалноста.
Токму затоа Груевски и денес има моќ врз дел од јавноста, иако со години не живее со секојдневието на македонските граѓани.
Тој не ги чека редиците во болниците што останаа нефункционални. Не ги вози патиштата чија инфраструктура се распаѓа. Не живее со платите што не го следат растот на цените. Не ги плаќа сметките со просечен македонски приход. Не ги праќа своите деца низ образовен систем кој со години се обидува да се опорави од партизацијата, импровизациите и институционалното празнење.
Тој живее надвор од земјата, додека дел од луѓето кои сè уште го бранат ги живеат последиците од моделот на владеење што тој го воспостави.
И тука се наоѓа најгорчливата иронија.
Граѓаните кои се идентификуваат со неговата приказна не уживаат во луксузот за кој се расправаат судовите. Тие не седат на тераси од 50 или 95 квадратни метри на Водно. Тие не располагаат со милиони евра, со политички мрежи, со меѓународни контакти или со можност да ја напуштат државата кога политичката и правната цена ќе стане превисока.
Тие останаа тука.
Останаа во системот што со години беше граден врз партиска послушност, институционален страв, пропаганда, клиентелизам и убедувањето дека државата е приватен ресурс на победникот.
Груевски, пак, остана присутен без физички да биде тука.
Тоа е можеби неговиот најголем политички успех: да ја напушти земјата, а сепак да остане во главите на луѓето како активен лидер, морален арбитер и главен толкувач на сопственото владеење.
Неговите објави не се обични реакции. Тие се политички интервенции. Со секој статус тој повторно ја тестира подготвеноста на јавноста да поверува дека сè било поинаку од она што го утврдиле институциите.
Не бара само да му се поверува дека становите не биле негови. Бара да се прифати целосен систем на објаснување во кој обвинителите се извршители, сведоците се уценети, судиите се политички контролирани, противниците се одмаздници, а тој е единствената константа на невиноста.
Таквата конструкција е совршено затворена. Секој доказ против него станува доказ дека заговорот е уште поголем. Секоја пресуда станува потврда дека системот е уште покорумпиран. Секој сведок што зборува против него е уценет. Секој што молчи, веројатно е исплашен. Секој што го брани, конечно ја кажува вистината.
Во таков наратив нема можност Груевски да не е во право.
А токму тоа е основната особина на манипулативниот политички дискурс: тој не нуди аргументи што може да се проверат, туку систем на верување што не може да се побие.
Затоа прашањето веќе не е само кому му припаѓале становите.
Прашањето е како е можно човек кој ја напушти државата за да не ја издржува затворската казна и понатаму да располага со толкава емоционална и политичка моќ врз луѓето што останаа во неа.
Одговорот е непријатен: затоа што Груевски никогаш не продаваше само политики. Тој продаваше чувство.
Чувство на сила, ред, национална исправеност и припадност кон табор кој постојано е нападнат од непријатели. Во таквата политичка психологија, реалните резултати стануваат помалку важни од емоционалната сигурност што ја дава лидерот.
Може институциите да бидат заробени, медиумите контролирани, јавните ресурси партизирани, а граѓаните задолжени – но ако лидерот успее да ги убеди дека сето тоа е направено „за нив“, тие можат да го доживуваат и сопственото осиромашување како патриотска жртва.
Тој механизам не исчезнува автоматски со падот од власт.
Напротив, од дистанца станува уште поедноставен. Повеќе нема секојдневна одговорност, нема прес-конференции со незгодни прашања, нема обврска за резултати. Останува само внимателно филтрирана комуникација во која Груевски ја избира темата, моментот, обвинетите и сопствената улога.
И секогаш е жртвата.
Во меѓувреме, Агенцијата за управување со одземен имот објавува дека заинтересираните ќе можат да ги разгледаат апартманите на 16 јули, а наддавањето ќе се одржи на 29 јули. Почетните цени се 850.000 евра за два од становите и 760.000 евра за третиот.
Квадратите ќе бидат измерени, терасите разгледани, понудите доставени и имотот, веројатно, продаден.
Многу потешко ќе биде да се измери политичката штета од годините во кои фактите систематски се претвораа во прашање на партиска припадност.
За предметот „Плацеви на Водно“, Груевски е осуден на девет години затвор, со образложение дека злоупотребил околу 1,3 милиони евра донирани за ВМРО-ДПМНЕ и преку сложени трансакции ги употребил за купување земјиште и изградба на имот.
Врховниот суд кон крајот на декември 2023 година го одби како неосновано неговото барање за вонредно преиспитување на правосилната пресуда.
Обвинителката Лиле Стефанова не сакаше да се вклучи во јавната полемика. Таа порача дека нема да коментира фејсбук-објава на осудениот Груевски и дека за предметот има пресуда.
Но пресудата очигледно не е крајот на приказната.
Затоа што судот може да донесе правосилна одлука, но не може да ја натера јавноста да прифати реалност. Особено не јавност која со години била учена дека вистината не зависи од доказите, туку од тоа кој ја кажува.
Груевски го знае тоа подобро од кој било.
Тој повторно ја покани јавноста да избере меѓу две реалности.
Во едната, тој е поранешен премиер осуден со правосилна пресуда, кој живее во странство додека државата продава имот поврзан со неговиот случај.
Во другата, тој е вечната жртва на сите системи, сите обвинители, сите сведоци и сите политички противници.
Изборот што им го нуди на граѓаните, всушност, е уште поедноставен:
да им веруваат на сопствените последици – или на неговата приказна.
И досегашното искуство покажува дека приказната понекогаш е поудобна.
Особено за оној што ја раскажува од удобна и безбедна дистанца.

![]()

