КОГА „ИСПРАВУВАЊЕТО НЕПРАВДА“ СТАНУВА УМЕТНОСТ НА СЕЛЕКТИВНА ПРАВДА

Кога „исправувањето неправда“ станува уметност на селективна правда

Во македонската парламентарна практика постои еден речиси совршен парадокс: колку почесто се повикуваме на владеењето на правото, толку потивко и поефикасно го редефинираме неговото значење. Најновите измени и дополнувања на Кривичниот законик, изгласани со комотно мнозинство од 76 гласа „за“, се уште една лекција од оваа школa на правна акробатика – дисциплина во која политичката волја секогаш слетува на нозе, додека јавниот интерес најчесто останува без амортизација.

Формално, предлог-измените се претставуваат како коректив на „контроверзните интервенции“ од септември 2023 година. Суштински, пак, тие продолжуваат една веќе воспоставена традиција: реформите да звучат строго, модерно и европски, додека нивниот ефект врз кривичната одговорност на функционерите останува изненадувачки мек. Толку мек, што човек би помислил дека казнената политика кај нас е инспирирана од социјалната чувствителност кон политичката елита.

Аргументот дека со новите измени се „исправува сериозна неправда“, како што тврдат претставници на владејачкото мнозинство, звучи убедливо само ако ја игнорираме суштината на проблемот: континуираното релативизирање на корупцијата како системска појава. Намалувањето на казните, скратувањето на роковите за застарување и селективното бришење на инкриминирачки одредби не се технички корекции, туку политички пораки. А пораката е јасна – правдата е принцип, но од применлив тип.

Поддршката од СДСМ, иако проследена со „сериозни забелешки“, дополнително го зацврстува впечатокот дека македонскиот политички консензус најлесно се постигнува кога станува збор за заедничка самозаштита. Кога дури и критиката звучи како алиби, тогаш реформскиот наратив станува театар со однапред поделени улоги.

Наследството од измените од 2023 година, кои доведоа до масовно застарување на предмети поврзани со поранешни функционери, останува отворена рана во правниот систем. Новите измени, наместо да ја затворат, внимателно ја прекриваат со реторика за реформи и усогласување со европските стандарди. Како и секоја добра фасада, таа изгледа стабилно – сè додека не се обидете да ја потпрете правдата на неа.

На крајот, останува прашањето: дали Кривичниот законик кај нас е инструмент за санкционирање на злоупотребите или учебник по политичка прагматика? Додека одговорот зависи од тоа кој моментално располага со мнозинство, сарказмот не е стилска фигура, туку метод на преживување за секој што сè уште верува дека правото треба да важи еднакво за сите.

✍ Пишува д-р Аматерката

Loading