ЛЕВИЦА ПРОТИВ ДКСК: ПОЛИТИЧКА КРИТИКА ИЛИ ПРЕВЕНТИВНА ДЕЛЕГИТИМАЦИЈА

Антикорупцискиот дискурс како политичка стратегија на делегитимација: аналитички осврт

„Делегитимирачкиот дискурс може да се интерпретира како превентивен механизам со кој однапред се оспорува секоја идна институционална интервенција насочена кон членови на Левица, со што се зголемува ризикот од институционална воздржаност„- Аматерката

Јавните настапи и соопштенија на Левица во однос на работата на Државна комисија за спречување на корупцијата отвораат прашања кои заслужуваат сериозна аналитичка, а не емоционална или партиска интерпретација. Во тој контекст, предмет на анализа не се лични мотиви, туку ефектите што ваквиот јавен дискурс ги произведува врз институционалната доверба и владеењето на правото.

Начинот на кој се формулира критиката кон ДКСК, во значителен дел од јавните настапи, може да се толкува како генерализирачки и апсолутистички. Наместо јасно разграничување меѓу евентуални индивидуални пропусти, различни правни толкувања и институционални слабости, се создава впечаток дека институцијата како целина е нефункционална или компромитирана. Таквиот пристап, без оглед на намерата, има потенцијал да ја поткопа легитимноста на надзорните механизми во демократскиот систем.

Од аспект на теоријата на владеење на правото, критиката на независните тела е легитимна само доколку е прецизна, пропорционална и заснована врз проверливи факти. Кога критиката се формулира како сеопфатна дисквалификација, без јасно идентификувани одговорности и без почитување на институционалните процедури, таа ризикува да се перципира не како коректив, туку како форма на политички притисок преку јавен дискурс.

Во политиколошката литература е познато дека делегитимирањето на институциите често се користи како стратегија во антисистемските или популистичките наративи. Во такви рамки, институциите не се третираат како несовршени, но неопходни механизми за контрола, туку како пречка за „вистинската“ правда. Овој модел не мора нужно да подразбира свесна намера за уривање на институционалниот поредок, но неговите последици може да бидат токму такви.

Важно е да се нагласи дека ваквата анализа не претставува тврдење за незаконско дејствување, ниту за лична или партиска вина, туку укажува на ризиците што произлегуваат од еден вид јавна комуникација која го редуцира сложениот институционален процес на морална дихотомија. Кога правната процедура и претпазливоста се интерпретираат како доказ за компромитираност, се создава амбиент во кој секоја институционална одлука однапред е дисквалификувана.

Последично, ваквиот дискурс може да придонесе кон слабеење на јавната доверба во механизмите за контрола, што на долг рок не оди во прилог ниту на борбата против корупцијата, ниту на демократската отчетност. Институциите што се перципираат како нелегитимни, без разлика дали таа перцепција е оправдана или не, ја губат способноста да функционираат како ефективен коректив на политичката моќ.

Оттука, легитимно е да се постави прашањето дали ваквиот пристап придонесува за институционално зајакнување или, напротив, создава услови за нивна маргинализација. Ова прашање не е насочено кон утврдување на мотиви, туку кон проценка на јавниот и системскиот ефект од ваквиот политички дискурс.

Академски гледано, борбата против корупцијата бара институции што се предмет на континуирана, но одговорна критика – критика што коригира, а не поништува; што анализира, а не пресудува. Сè што излегува надвор од таа рамка ризикува да ја претвори антикорупцијата од правен и институционален процес во реторичка алатка со ограничен реформски потенцијал.

Сето ова укажува дека ваквиот јавен и реторички пристап на Левица може да функционира како форма на превенција од идни институционални постапувања кон нејзини членови. Преку континуирано проблематизирање и делегитимирање на легитимитетот на Антикорупциската комисија, се создава амбиент во кој секое евентуално постапување кон Левица однапред би било претставено како политички мотивирано, што потенцијално може да има обесхрабрувачки ефект врз институционалната подготвеност за дејствување. Оваа констатација се однесува на можниот системски ефект од ваквиот дискурс, а не на тврдење за конкретна намера или дејствие.

✍️ Пишува професор д-р Аматерката

Loading