РОДИТЕЛИТЕ ОЧЕКУВААТ МИЦКОСКИ ДА ЈА СУСПЕНДИРА „МИЛА ЦАРОВСКА“ ОД МОН НА ВЕСНА ЈАНЕВСКА

Родот, правото и континуитетот како тивка образовна политика

Во јавниот простор сè уште постои оправдана надеж дека актуелното државно раководство, предводено од Христијан Мицкоски, нема да дозволи континуитет на образовните политики воспоставени во периодот кога со ресорот раководеше Мила Царовска. Таа надеж произлегува од јавно прокламираните заложби на премиерот за враќање на образованието во рамките на уставниот поредок, плурализмот и почитувањето на семејството како примарна воспитна заедница.

Токму затоа, прашањето за евентуален континуитет не е техничко, туку длабоко вредносно и политичко. Дали ќе се дозволи тивко продолжување на истата концептуална рамка под поинаква реторика, или ќе се отвори простор за суштинска ревизија и јавна дебата, ќе биде клучен тест за автентичноста на најавените политики.

Во современите наставни програми, преминот од поимот пол кон поимот род не претставува обична терминолошка модернизација, туку суштинска концептуална промена. Полот, како биолошка и правна категорија, е јасно утврден во правниот поредок. Родот, напротив, во современите теории се третира како социјален конструкт, подложен на интерпретација и редефинирање.

Кога поимот „родов идентитет“ се вградува во наставата и се поставува на исто рамниште со етничкиот, националниот или семејниот идентитет, образованието престанува да биде описно и станува нормативно. Наместо да информира, тоа нормализира една специфична теоретска рамка и ја претставува како општоприфатена вистина, без критичка дистанца и без алтернативи.

Уставниот поредок, како и европските стандарди за човекови права, поставуваат јасна обврска: образованието мора да биде објективно, критично и плуралистичко. Државата нема право да го користи училиштето како простор за идеолошка индоктринација, без оглед на тоа дали таа идеологија се претставува како модерна, прогресивна или европска.

Истовремено, родителите имаат право да учествуваат во воспитувањето на своите деца во согласност со сопствените уверувања. Кога чувствителни идентитетски концепти се воведуваат без јавна расправа, без транспарентност и без јасна правна основа, се нарушува токму ова уставно начело.

Особено загрижува фактот што, и покрај политичката промена, континуитетот на истата концептуална рамка не само што не е прекинат, туку добива институционална поддршка. Актуелната министерка за образование, Весна Јаневска, во своите јавни настапи и практични чекори досега не сигнализира јасна дистанца од наследените политики. Напротив, се забележува прифаќање на постојната рамка како даденост, што фактички значи продолжување на моделот воспоставен во претходниот период.

Со тоа, континуитетот престанува да биде прашање на минатото и станува свесен избор на сегашноста, што директно ја отвора дилемата дали најавените принципи на новата владина политика ќе останат декларативни.

Иако формално се тврди дека сеопфатното сексуално образование не е воведено како посебен предмет, неговите суштински елементи се појавуваат фрагментирано низ различни наставни програми, прирачници и методички упатства. Преку теми како родови улоги, идентитет, телесен интегритет и „надминување на стереотипи“, истата концептуална рамка се имплементира без јасна правна формализација и без информирано учество на родителите.

Родовата еднаквост, како правен принцип, е неспорна и подразбира еднакви права и можности за машки и женски лица. Но кога таа се интерпретира низ теоретска призма што го одвојува родот од биолошкиот пол и ги насочува учениците кон редефинирање на основните категории на идентитет, таа ја напушта правната јасност и влегува во идеолошка сфера.

Од аспект на развојната психологија, децата во основното образование имаат потреба од јасни и стабилни поими. Воведувањето на апстрактни и контроверзни идентитетски конструкции во оваа фаза создава конфузија и несигурност, наместо ориентација и знаење.

Иако секој поединечен елемент може да се брани како изолиран, нивниот збирен ефект укажува на јасна тенденција. Кога систематски се користи специфичен родов терминолошки апарат, кога учениците се насочуваат кон нормативни заклучоци и кога сето тоа се одвива без плуралистички контекст, станува збор не за случајност, туку за модел.

Прашањето не е дали општеството треба да биде правично, ненасилно и инклузивно. Прашањето е дали тие цели мора да се постигнуваат преку тивко и некритичко воведување на контроверзни теоретски концепти во основното образование, без јавна согласност и без јасна правна рамка.

Доколку актуелното политичко раководство навистина се залага за прекин со спорните политики од минатото, тогаш токму образованието е местото каде тоа мора најјасно да се покаже. Зашто демократијата не се брани со промена на имиња, туку со прекин на модели што ја поткопуваат нејзината суштина.

пишyвa д-p. Aмaтepкaтa, вoнpeдeн пpoфecop нa eдeн фaкултет

Loading