По турбулентната недела во која се одржа состанок меѓу американски и украински делегации во Џеда, Саудиска Арабија, беше начелно договорен 30-дневен прекин на огнот меѓу Киев и Вашингтон, кој треба да ѝ биде предложен на Москва. Специјалниот пратеник на американскиот претседател Доналд Трамп, Стив Виткоф, престојува во Москва и, според ексклузивни информации на Политико, треба да се сретне со рускиот претседател Владимир Путин вечерва, а средбата ќе биде во „затворен формат“.
Украинскиот став: Прекин на огнот под притисок на Вашингтон
Украина се согласи на 30-дневен прекин на огнот со Русија на преговорите во Џеда во вторникот, откако Вашингтон ја услови со прекин на воената и разузнавачката помош. Украинскиот претседател Володимир Зеленски изјави преку мрежата Икс дека Русија мора да го почитува примирјето, но повтори дека единствено трајно решение е „праведен мир“, што подразбира враќање на сите окупирани територии.
По прес-конференцијата на Владимир Путин во средата, Зеленски ја оцени реакцијата на рускиот претседател како „манипулативна“.
Според него, Путин се обидува да го одложи или саботира договорот без отворено да му каже „не“ на Трамп.
Рускиот став: Москва не прифаќа краткорочен прекин на огнот
Москва досега го одбиваше секој краткорочен прекин на огнот. Путин останува на ставот дека предавањето на Крим и другите окупирани украински територии не доаѓа предвид.
Москва бара Украина да се повлече од сите делови на четирите региони на кои Русија полага право.
Според Ројтерс, Русија доставила список со барања до САД за завршување на војната и „ресетирање“ на односите со Вашингтон. Путин, на заедничка прес-конференција со белорускиот претседател Лукашенко, нагласи дека мора да се елиминираат „фундаменталните причини на кризата“.
Американскиот став: Притисок за брзо решение
Трамп сака да влезе во историјата како лидер кој ги запира војните. За разлика од администрацијата на Клинтон, која две години работеше на мирот во Босна и Херцеговина, Трамп сака брз мировен договор. Тој ја прекина воената и разузнавачката помош за Украина за да го принуди Зеленски да прифати прекин на огнот.
Американскиот државен секретар Марко Рубио изјави дека Украина мора да се откаже од териториите окупирани од Русија од 2014 година. Вашингтон, исто така, бара договор за користење на украинските минерални резерви, што Трамп го смета за доволна безбедносна гаранција.
Европскиот став: Цврста поддршка за Украина
За разлика од САД, Европската унија останува решителна во поддршката за Украина. 26 европски лидери неодамна потпишаа заедничко соопштение во кое ветија засилена воена помош за Украина.
„Мирот може да се постигне само ако Украина има силна воена позиција“, се вели во изјавата на лидерите.
Европа, исто така, се соочува со голема геополитичка криза, особено ако САД се повлечат од безбедносната структура на континентот.
Клучни прашања и неизвесности
Може ли Украина да прифати компромис?
Предлогот на Вашингтон изгледа како легитимизација на руската окупација, без гаранција дека Путин нема да продолжи со агресијата кон Молдавија, Грузија или балтичките држави.
Може ли Русија да дозволи НАТО војници на украинска територија? Ова изгледа малку веројатно, освен ако САД не влезат директно во војна со Русија.
Може ли Европа да биде гарант на мирот? Теоретски, мировни сили на ОН би можеле да се распоредат без присуство на НАТО-трупи, но засега не постои договор што би бил прифатлив за двете страни.
Може ли Америка да издржи продолжување на војната? Санкциите врз Русија не ја доведоа до колапс, а Москва продолжува да регрутира војници со високи плати. Трамп сака брз договор, но без детална дипломатска стратегија, па трајниот мир останува малку веројатен, сметаат странските аналитичари.
Во моментов, сите страни имаат спротивставени позиции. Украина инсистира на враќање на териториите, Русија бара нејзините освојувања да бидат признаени, а Трамп притиска за брз договор без јасни гаранции. Европа, пак, ја зајакнува својата одбрана, стравувајќи од идни руски агресии.
![]()

